Govt Degree College - Medak Bhavaveena Spl May 2026 Net Edition 20-05-26

భావవీణ ప్రత్యేక సంచిక (మే 2026) - సంక్షిప్త సారాంశం
ఈ పత్రం మెదక్ ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల (స్వయం ప్రతిపత్తి) తెలుగు విభాగం మరియు "భావవీణ" (కళలు - సాహిత్య - సాంస్కృతిక భాషాధ్యయన పత్రిక) సంయుక్తంగా ప్రచురించిన ప్రత్యేక సంచికకు సంబంధించినది. దీని ప్రధాన ఇతివృత్తం "జానపద కళారూపాలు - కళాకారుల వృత్తి జీవన చిత్రణ".

ఈ సంచికలో తెలంగాణ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాంతాల్లోని వివిధ రకాల అంతరించిపోతున్న జానపద వృత్తి కళారూపాలు, వాటి చారిత్రక నేపథ్యం మరియు ప్రస్తుత సమాజంలో ఆయా కళాకారులు ఎదుర్కొంటున్న ఆర్థిక, సామాజిక సవాళ్లను విశ్లేషిస్తూ అధ్యాపకులు, పరిశోధకులు రాసిన 31 పరిశోధనాత్మక వ్యాసాలు ఉన్నాయి.

ముఖ్యమైన విభాగాలు & వ్యాసాల సారాంశం
1. పగటి వేషాలు - కూచిపూడి కళాకారులు (డా॥ హెచ్. వామనమూర్తి):

పగటిపూట వీధుల్లో ప్రదర్శించే విశిష్ట జానపద రూపం 'పగటి వేషం'.

కూచిపూడి భాగవతులు తమ ఉదరపోషణ కోసం మరియు వినోదం, సామాజిక స్పృహ కల్పించడం కోసం ఈ వేషాలను (బైరాగి, పఠాన్, అర్ధనారీశ్వర, పంతులు మొదలైనవి) వేసేవారు.

ఒకప్పుడు సంచార జీవితం గడిపిన వీరు, నేడు అంతర్జాతీయ వేదికల వరకు ఎదిగినా క్షేత్రస్థాయి కళాకారుల ఆర్థిక స్థితిగతులు దయనీయంగానే ఉన్నాయని వ్యాసం చర్చిస్తుంది.

2. మాసయ్య పటం కళాకారులు (డా॥ గడ్డం వెంకన్న):

రజక (చాకలి) సామాజిక వర్గానికి ఆశ్రిత కులమైన 'మాసయ్యల' సామాజిక, ఆర్థిక జీవితాన్ని ఇది విశ్లేషిస్తుంది.

వీరు రజకుల కుల పురాణమైన 'మడేలు పురాణాన్ని' నకాశీ పటాల సహాయంతో కథాగాన రూపంలో ప్రదర్శిస్తారు.

మారుతున్న కాలంతో పాటు పోషక కులాల ఆదరణ తగ్గడం వల్ల వీరు వృత్తి మార్పిడి చేసుకొని వ్యవసాయ కూలీలుగా, ఇతర పనుల్లో స్థిరపడుతున్నారు.

3. చిందు భాగవతం - బుడ్డర్ ఖాన్ పాత్ర (డా॥ బాశెట్టి లత):

చిందు భాగవతం అనేది మాదిగ సామాజిక వర్గం ప్రదర్శించే అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన వీధి నాటక రూపం.

ఇందులో ప్రేక్షకులను నిరంతరం నవ్విస్తూ, కథను రక్తికట్టించే ప్రధాన హాస్యపాత్ర 'బుడ్డర్ ఖాన్' (బఫూన్/మంత్రి).

ఈ పాత్ర వేషధారణ, ఉర్దూ-తెలుగు కలగలిసిన చమత్కార భాషా శైలి మరియు సమకాలీన సమాజంపై వేసే విసుర్లను ఈ వ్యాసం పరిచయం చేస్తుంది.

4. ఒగ్గుకథ భాషా సౌందర్యం (డా॥ ఆర్. మహేందర్ రెడ్డి):

యాదవుల ప్రధాన వృత్తి కళారూపమైన 'ఒగ్గుకథ' లోని తెలంగాణ మాండలిక భాషా వైభవాన్ని, నుడికారాలను ఇందులో చర్చించారు.

"అమ్మకోడలు" (భార్య), "రెండు జీవునాల మనిషి" (గర్భవతి), "కూరాడు పులిసింది", "డొక్కల కార్యం" వంటి అపురూపమైన పలుకుబళ్లు ప్రాంతీయ సంస్కృతిని ఎలా ప్రతిబింబిస్తున్నాయో వివరించబడింది.

5. జానపద కళారూపం - హరికథ (డా॥ వై. దివ్య & డా॥ రేచర్ల శ్రీలక్ష్మి):

సంగీతం, సాహిత్యం, నృత్యం, అభినయాల సర్వకళా సమాహారమే హరికథ.

మహారాష్ట్ర నుండి దక్షిణ భారతదేశానికి విస్తరించిన ఈ ప్రక్రియను తెలుగులో అజ్జాడ ఆదిభట్ల నారాయణదాసు (హరికథా పితామహుడు) ఒక విశిష్టమైన నాట్యకళగా తీర్చిదిద్దారు.

సమాజంలో భక్తి, నీతి, వైరాగ్యాలను బోధించడంలో హరికథ పోషించిన పాత్రను ఈ వ్యాసాలు వివరిస్తాయి.

6. చిరుతల రామాయణం (డా॥ లింగా శ్రీనివాస్):

ఇది ఏ ఒక్క కులానికి పరిమితం కాకుండా, గ్రామంలోని ఉత్సాహవంతులైన పౌరులంతా కలిసి నేర్చుకొని ప్రదర్శించే ఔత్సాహిక సమిష్టి నృత్య రూపకం.

చిందు, కలాపం, యక్షగానం, భజన సంప్రదాయాల కలబోతగా ఈ కళారూపం ఆవిర్భవించింది.

7. తోలుబొమ్మలాట & సాధన శూరులు (డా॥ పి. హరిత & డి. రాజు):

తోలుబొమ్మలాట: చర్మంతో చేసిన బొమ్మల నీడల ద్వారా రామాయణ, భారత కథలను తెరపై ప్రదర్శించే అత్యంత ప్రాచీన దృశ్య కావ్యం. కేతిగాడు, జుట్టు పోలిగాడు, బంగారక్క వంటి హాస్యపాత్రలు ఇందులో ప్రధానమైనవి.

సాధన శూరులు: పద్మశాలి కులాన్ని ఆశ్రయించి బతికే వీరు... జలస్తంభన, వాయుస్తంభన, అగ్నిస్తంభన (తలమీద పొయ్యిపెట్టి పూరీలు చేయడం, గాల్లో చిలుకను తేల్చడం) వంటి అద్భుతమైన ఇంద్రజాల/కనికట్టు విద్యలను ప్రదర్శిస్తారు.

ముఖ్యమైన ముగింపు / సిఫార్సులు
ప్రస్తుత సంక్షోభం: గ్లోబలైజేషన్, స్మార్ట్‌ఫోన్లు, టీవీలు, డీజేల వంటి ఆధునిక వినోద సాధనాల ప్రభావం వల్ల సాంప్రదాయ జానపద కళలకు ఆదరణ, ప్రదర్శనలు విపరీతంగా తగ్గిపోయాయి.

కళాకారుల స్థితి: కేవలం కళలనే నమ్ముకొని జీవించలేక ప్రస్తుత తరం యువత చదువుల వైపు, ఇతర నగర వలసల వైపు వెళ్తుండటంతో ఎన్నో అరుదైన కళలు అంతరించిపోయే దశకు చేరుకున్నాయి.

పరిష్కారాలు: అంతరిస్తున్న ఈ సంస్కృతిని కాపాడుకోవడానికి ప్రభుత్వం వృద్ధ కళాకారులకు పెన్షన్లు ఇవ్వాలని, పాఠశాలలు/కళాశాలల్లో జానపద కళా ఉపాధ్యాయులను నియమించి విద్యార్థులకు వీటిపై అవగాహన కల్పించాలని, ప్రభుత్వ కార్యక్రమాల్లో వీరికి ప్రదర్శన అవకాశాలు కల్పించాలని ఈ వ్యాస సంకలనం ముక్తకంఠంతో పిలుపునిస్తోంది.

ఆధ్యాత్మిక, నైతిక సామాజిక విలువల సమ్మేళనమైన మన సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని (జానపద కళలను) కాపాడుకోవడం మనందరి బాధ్యత అని ఈ పత్రం స్పష్టం చేస్తోంది.